GERÇEKTEN DURUM BU MU, BEN Mİ BÖYLE DÜŞÜNÜYORUM?

                                                 (Durdum, düşündüm, sıraladım aklıma gelenleri)

Öyle çoğaldı ki mutsuzluk veren olaylar

Hangi birini yazayım

Düşündüm, taşındım; dedim ki kendi kendime

Şu anda aklıma gelenleri anlatayım

Belki sinirlenirdik, tuhaf gelirdi bize

Yaşlı annelerimizin, babalarımızın oturdukları yerden kalkışları

“Canım ne var bu kadar oflayacak puflayacak

Bu kadar da ağır kalkılır mı oturduğun yerden?” diye

Meğer ne haksızlık edermişiz

“Siz de bir gün bizim yaşımıza geleceksiniz.” kahrını

Hiç mi dinlememişiz

İşte geldi yaşımız onların o zamanki yaşına

Başladı şikâyetler

“Kolum ağrıyor, omuzum tutulmuş, gece hiç uyumadım…”

Ve daha neler neler

Oysa ben

Severdim mutluluk anlarını yazmayı

Beni mutlu eden ne kadar sıradan yaşanmışlık varsa

Onları sizlere anlatmayı

Nereden esti bilmem

“Yoook yok!” dedim bugün

Öyle her mutsuzluğumu anlatacak değilim

Yazımı okuyan de diyecek "Bu adam da böyle mutlu mudur her gün?"

Oysa ne durumlara düştük

Öyle her şeyden mutluluk çıkaracak hal mi kaldı

Bakın bir çevrenize

Nerede kaldı o aydınlanma yıllarının

Siyah beyaz fotoğraflara yansıyan sadeliği

Şaşırıyorum bazen

Burası Türkiye mi

Yoksa bir Arap ülkesi mi?

Boşuna mı demiş atalar

“Ne Arap’ın yüzü ne Şam’ın şekeri"

Kirli sakallı, kara sakallı gençler

Ne kılık kıyafette bir uyum

Ne konuşmalarda bir düzgünlük var

Küfür olmuş her cümlenin virgülü, noktası

Her ortamda elden düşmeyen telefonlar da cabası

Böyle derken suçlamak da istemem

Ülkenin geleceği, çoğu pırıl pırıl gençleri

Onlardan ayrı tutarım ne yaptığını bilmeyenleri

Aklımın köşesinden geçmezdi

Öğretmenlerin, toplumun insanla uğraşan örnek kişilerinin

Böyle kravatsız, takım elbisesiz, kılıksız kıyafetsiz sınıfa gireceği

Onu da yaşadık

Bizler, girdiğimiz her okula

O okulun formasıyla başlardık

Gün geldi öğretmen olduk

Takım elbiseyi, kravatı görevde hiç çıkarmadık

Ne derseniz deyin bana

“Tutucu, kuralcı, eskilerden kurtulamamış”

Ne derseniz deyin

Ne öğrencinin ne de öğretmenin

Ben bu kıyafet başıboşluğundan hoşnut değilim

Şimdi omuz omuza

Birbirlerine olmadık lafı söyleyenler meydanlarda

“Hesap sormazsam namerdim” narası atanlar

Ve bu sözü söyleyenlere

“Sen kimsin?” diyenler

Sıralasam yıllar içinde karşılıklı ağır sözleri

Sayfa mı yeter

Kim mi bunlar

Adlarını yazmaya ne gerek var

Hani o meşhur söz var ya

“Arif olan anlar.”

Memleketinin derneği adına

“Anıtkabir’de buluşma” duyurusunu paylaşmış bir eski öğrencim

Altına, yorum kısmına Atatürk’e hakaretler yağdırmış bir aymaz

O kadar da çoğalıp cesaretlendiler ki

Hepsi din taciri, hokkabaz, madrabaz

İşsizlik, hayat pahalılığı, açlık sınırı altında yaşayanlar

Ve bir azınlık, ülkenin kaymağını paylaşanlar

Arabanız duruyor kırmızı ışıkta

Hemen bir çocuk

“Amca bir ekmek parası” diyor

Ya da mendil, su satıyor

Kelle koltukta

Halkın büyük çoğunluğu geçim derdinde

Çalışanlar, emekliler, çiftçi, esnaf perişan

Kimilerinin bir eli yağda, bir eli balda

Fonlardan, bilmem nelerden vurgun peşinde

Sanki başka sorunumuz, derdimiz yokmuş gibi

Birileri de katile paye vermek hevesinde

Bunları gördükçe çaresiz üzülüyorum

O dokunaklı türküde olduğu gibi

"Adaletin bu mu dünya?" diyorum

Sıralamakla tükenir mi olumsuzluklar

Her olaya “at gözlüğü” ile bakanlardan değilim

“Doğru, yalnız benim doğrumdur.” diyenlerden

Hiç değilim

Ama sen, vatanını seviyorsan

Ömrünü yurduna adamış Atatürk’ü de seveceksin

Aklın yolu bir

Tüketmekten çok üreteceksin

Hep ileri mi atacaksın adımlarını

Bilimin, aklın değerini bileceksin

………………………………………………………

Numan Kurt

"MONTUM BENDE, CEBİNDEKİLER NEREDE?"

(Bu ortamda zor; ama biraz da gülümseyelim.)

Rahat adamdır bizim Hayro

Site başkanı olalı ben ona "Başkanım!" diyorum

Her yanına varışta hazırdır leblebi, çay-bisküvi, tahin pekmez

Anahtarı bir yerde, telefonu bir yerde unutsa da

Sevgide, saygıda kusur etmez

***

“Şakasız, esprisiz hayat mı geçer kardeşim.” der ara sıra bir arkadaşım. Çok da doğru söyler. Ne olursa olsun acı tatlı yaşanmışlıklarla geçen ve bir gün bitecek olan şu hayata biraz da gülümseyerek bakmak, onu ciddiye aldığımız kadar yeri gelince “ti”ye de almak gerekir. Hepimiz biliriz ki espri yapabilen, bizi gülümseten insanlar zeki insanlardır. Niye böyle düşünürüz? Çünkü güzel bir espriyi bulmak ve yerinde yapmak gerçekten akıllı, zeki insan işidir. Doğrudur; ama şaka yapacağım derken “kaka”, espri yapacağım derken gaf yapanlar da az değil çevremizde.

Alıngan, şaka götürmez, espriden anlamaz, her sözde bir art niyet bulan, öküz altında buzağı arayan kişilerle arkadaşlığın da bir tadı yoktur, onlarla arkadaş da olunmaz.

Böyle uzun uzun hayat dersi verecek değilim, öyle iddiam da yok. Sözü getireceğim, anlatacağım konuya giriş yapmak istedim. Bu olayı yaşayan kişi kendisi anlattı. Ben de “Vallahi billahi şimdi gidip bunu yazacağım.” dedim. Okuyunca göreceksiniz Temel fıkrası gibi; ama tümüyle gerçek.

Yazılarımı okuyanlar belki anlamıştır. Hakkında birkaç yazı yazıp kirli çamaşırlarını(!) ortaya döktüğüm, yaptığım şakalardan hiç alınganlık göstermeyen, espri küpü arkadaşım Hayrullah yine bu yazının, anlatacağım olayın kahramanı.

Öğretmen okulundan devre arkadaşlarımızla buluştuğumuz Dikili’de onunla yaşadıklarımızı “ŞEYTANIN KAHVESİ, ŞEYTAN SOFRASI, HAYRULLAH VAKASI” başlıklı yazımda anlatmıştım. Onun, buluşma programı içinde gerçekleştirilen Ayvalık gezisinde kazağını kaybedişini, birkaç kez de kendisinin kayboluşunu “Seni rezil edeceğim.” diye yazmıştım.

Gelelim onun yeni macerasına.

Gittiği bir doktor der ki Hayrullah’a “Şu akciğerlerine bir baktır. Benim böyle dinlememle anlaşılmaz, tomografi çektir.” Kafası karışır bizimkinin. Nereye gidecek, soluğu SANATORYUM’da alır.

Geçenlerde telefonum çaldı, baktım Hayrullah. Belli ki bana anlatacakları var:

- Alo!

- Efendim Hayrullah!

- Ne yapıyorsun şefim? Nasılsın?

- Teşekkür ederim, iyiyim, sen nasılsın? Gittin mi doktora?

- Gittim gittim de başıma neler geldi bir bilsen!

- Ne oldu, ne yaptın yine?

- Sen bunu da yazarsın ya, yine de anlatacağım; yoksa çatlarım.

-Anlat bakalım, dinliyorum.

Başladı anlatmaya:

- Bugün hastahaneye gittim, söylemiştin ya, akciğer tomografisi için. Odaya dört kişi birden aldılar. Hemşire üstümüzde metal olan ne varsa boşaltmamızı istedi. Montumu vestiyere asmıştım, diğer arkadaşlar da öyle yapmışlar. Ben, cebimde ne varsa, para, telefon, cüzdan hepsini çıkarıp montun cebine koydum.

Tomografi çekildi. Ben montumu giyip odadan dışarıya çıktım. Elimi montun cebine attım, ne cüzdan var ne para! Parayı aramam, zaten otuz kırk lira kadar bir para vardı yanımda. Banka kartları, kimlik telefon da yok. Hemen odaya koştum, kapıdan girerken hemşire "Beyefendi giremezsiniz!" diye bağırdı. "Girmeyeceğim, benden önce tomografi çektiren arkadaşın adını öğrenmek istiyorum." Söylediler, hemen güvenlik görevlisine koştum.

Koştum, koşmasına da içimden de "Yahu bu cüzdan, telefon nereye gider. Mont yanımızda asılıydı, biri çalmış olamaz!" diye söyleniyorum.

Güvenlik görevlisine durumu anlattım, benden önce tomografi çektiren kişinin adını da söyledim. O hemen bilgisayara baktı, telefona sarıldı, birileriyle konuştu. "Amca, o kişinin eşinin telefonu kayıtlıymış, senden önceki hastaya, kocasına ulaşacak, adam biraz sonra gelir."

Teşekkür ettim; ama benim kafa yine karışık. Montumun cebine koyduğum eşyaları o adam neden alsın, çalsa gelip söyleyecek hali yok. Bilirsin ben sık sık telefonu, anahtarı masada unuturum, siz peşimden getirirsiniz. Bu sefer tüm kaybettik.

Her neyse, sözü uzatmayayım adam biraz sonra geldi, zaten hastahaneden fazla uzaklaşmamış.

Biraz sinirli:

"Yahu arkadaş, senin cüzdanın, paraların benim montumun cebinde ne geziyor?"

Adam, bunu dedi ya, beni de soğuk ter bastı. Hemşire uyarınca ben aceleyle cebimdeki ve elimdekileri kendi montum diye adamın montunun cebine koymuşum.

"Beyefendi kusura bakmayın, telaşla kendi eşyalarımı benim montumun yanında asılı duran sizin montunuzun cebine koymuşum."

Adam benim şaşkınlığıma gülüp geçeceği yerde bana:

"Bakın, eşyalarınızı, paranızı iyi kontrol edin, bir de sonradan beni hırsız çıkarmayın."

Ben ne edeyim, şaşkınlığıma mı güleyim, adamın bu saçmalığına mı kızayım. İnsan gider de eşyalarını başkasının montunun ceplerine koyar mı? Bak bunu yazarsın biliyorum; ama biraz usturuplu yaz, zaten benim şaşkınlıklarımı cümle âlem öğrendi, bir de bunun için el alemi bana güldürme.

Montunu şaşıran Hayrullah'a sordum:

- Montlarınız aynı renkte miydi?

- Ne gezer, işte benim şaşkınlığım da orada ya!

Telefonu kapatınca kendi kendime epeyce güldüm. Sen çok yaşa Hayro!

İşte böyle. Ne diyeyim sana Hayrullah? Bugün onunla eş olup okey oynadık. Okey bitti dışarı çıktık Bir arkadaş yeni geliyordu. “Kim var, kim yok içeride?” dedi. Hayrullah da “Murtaza vaaar, Seyrani vaaar!” dedi ve peşinden şunları anlattı.

“Rahmetli babam köyde bakkaldı. Köye gelen çerçiler doğru bizim dükkanın önüne gelirler, orada satış yaparlardı. Bir çerçi gelmişti yine dükkanın önüne. Sordular, 'Ne satıyorsun amca, arabanda ne var?' Çerçi başladı saymaya 'Dut vaaar, kiraz vaar, dut vaaar, kiraz vaaar!' Yalnız dut ve kiraz satıyordu; ama sayarken uzattıkça uzatıyordu. Onun gibi şimdi kahvede kim mi var, 'Murtaza vaaar, Seyrani vaaar!"

- Haydi eyvallah Hayrullah.

- Yine yazacaksın benim hastahane olayını değil mi?

- Kaçırır mıyım? Sen eşyanı başkasının montunun cebine koy, ben anlatmayayım öyle mi?

- Anlat bakalım, beni rezil etmediğin bir bu kalmıştı.

- Ne rezili, ben seni meşhur ettim, vezir ettim.

İşte böyle. Hayat ne tatlı, güzel insanlarla, güzel arkadaşlarla.

.............................................................................................................................

Numan Kurt

27 Eylül 2026

 

YILLAR DÖKÜLDÜ HAYATIMIZDAN MEVSİM SONBAHAR

 "Herkesin bir sonbaharı vardır; kiminin yaşamadan yaşlandığı,

kiminin yaşlanmadan yaşadığı…"

***
Sonbaharda
Ne zaman çıksam sokağa
Eylül, ekim, kasım fark etmez
Dolaşsam parklarda, bahçe kenarlarında
Bir hüzün kaplar içimi

Kocaman ceviz ağaçlarından
Söğütten, kavaktan, daha nicelerinden
Yere düşmüş sararmış yapraklara bakarım da
"İşte bizim hayatımız da budur." derim
Düşünürüm geride kalmış yıllarımın nasıl geçtiğini

Ne umutlarla yeşermişti bu yapraklar
Yeşilin en güzelini vermişlerdi doğaya
Döküldüler tek tek
Kendi dallarının altına
Karışıp gidecekler
Ana kucağı gibi şefkatli, sıcak toprağa

Nasıl da benziyoruz birbirimize sararan yaprak
Şöyle dönüp baktım da geriye
Ha sen yaşamışsın üç beş ay
Ha ben yaşamışım yetmiş beş yıl
Sen doğaya verirken yeşilin çeşitliliğini
Ben, öğretmeye çalıştım öğrencilerime
Hayatı, düşünmeyi, mutlu olmayı, bilgiyi
Ses bayrağım dilimin güzelliğini
Mutlu oldum bazen
Bazen de varamadım tadına yetiştirdiğim meyvenin
Zorluklar, engeller de vardır bu hayatta
Mutlulukların yanında
Bizim için de bir gün biter yaşam, dökülen yapraklar misali
Artık yok faydası üzülmenin, yerinmenin

Dediler ki bana
Vefa nedir bilen öğrencilerim
"Biz, sizden öğrendik güzel dilimizi konuşmayı, yazmayı
Hele de Orhan Veli, Cahit Sıtkı şiirlerinin
Ve diğerlerinin tadına varmayı
Ömer Seyfettin öykülerinde kahraman
Sait Faik öykülerinde insan olmayı"

Ne güzel şey bir bilsen
Senin döküldüğün ceviz ağacının karşısında
Bir banka oturup bunları hayal etmek
Sonra da
Yüzünde buruk bir gülümsemeyle
Kalkıp eve gitmek

Sen hiç üzülme sararmış yaprak
Yeni tomurcuklar çıkacak, yeşerecek
Kopup düştüğün dallarında ağacının
Ben de üzülmüyorum
Bir hüzün doldursa da içimi bazen
“Bak, bizim tomurcuklarımız da büyüdüler, geliyorlar
Gülen gözleri, apaydın yüzleriyle
Benim bu güzel ülkem, gün gelecek
Hep mutlu olacak, gülecek” diyorum
.........................................................................
Numan Kurt

BİLİR Mİ ŞİMDİKİ ÇOCUKLAR BUNLARI ?

  (Geleceği düşünürüm, geçmişi unutmam.)

Edebiyatımızın usta şairi Cahit Sıtkı Tarancı, "ÇOCUKLUK" adlı şiirinin ilk bölümünde şöyle der:

"Affan Dede'ye para saydım

Sattı bana çocukluğumu

Artık ne yaşım var ne adım

Bilmiyorum kim olduğumu

Ben ne Affan Dede'ye para saydım ne de bir başkasına sordum çocukluğumu. Anamın, bebeklikten beri çocukluğumu bilenlerin söylediğine göre apalak, kafası konaklı (kafada kabuklanma) bir çocukmuşum. O yılları anımsamam olası olmadığına göre ben de beş altı yaşımdan on beş on altı yaşıma dek yaşadıklarımdan, gördüklerimden aklımda kalanları anlattım.

Bir bozkır köyünde doğdum

O köyde geçti çocukluğum

Döndüm altmış, yetmiş yıl öncesine

Anlatmak istedim, neler kalmış aklımda

Hatırladığım ya da unuttuğum

***

Serin olur geceler, üşütür

Geniş düzlüğe kurulmuş köyümde

Sonra aydınlanmaya başlayınca düz ova

Isıtır insanın içini

Ilık esen rüzgârla sabah güneşi

Hoş bir ses gelir kulağımıza

Amca gelini Yeter bacının transistörlü radyosunda

Yıldıray Çınar'ın sesinden

"Şen ola düğün, şen ola"

Sürüye katılacaktır sığır sıpa, inek dana

Kim yapacak bunu

Sorulur mu canım kardeşim

Her yükü omuzlayan, erkek yanında çok da değeri olmayan

Bu işi yapmak da düşer analara

Hangi birini sayayım

Çay .çorba, çamaşır bulaşık, tarlada ırgatlık

Bir de koca kahrı, daha neler neler

Saymakla bitmez köy kadınlarının sırtındaki yükler

Çiy vardır erkenden

Ağzını açmış bekleyen aslanlar gibi

Ekinleri yutmayı bekler biçerdöverler

Hele bir kuşluk vakti gelsin

Dinle o zaman

Vagonete gürül gürül dökülen buğdayın bereket sesini

Sac kurulmuş dışardaki tandıra

Ümüş ebem içli çörek yapıyor

Çöreğin de kenarı kızarmış

Hoş kokulu tere yağ akıyor

Odanın kapısında dedem

Elinde peşkir sinekleri kovalıyor

Biraz gecikirse çörek

Dövüşecek adam arıyor

O sessiz kadına adıyla seslendiğini duymadım dedemin

"Gıeyz" "kerahat" diye bağırır

Yine sesi çıkmaz, kaderine razı, ilçeyi bile görmemiş ebemin

Bir telaş bir telaş köylüde

Harman hasat zamanı

Önce dökülür buğday kapıya

Kamyoncular gelir, çinik çinik sayılır buğday

Kışlık yiyecek, borç harç parası için satılır "Yabanlı"ya

Biter mi iş köy yerinde

Sap çekilecek, patoza verilecek, saman yosulacak

Biz üç kardeş kendi işimizle birlikte

Koşarız yardıma

Anamızın tek "gardaş"ı dayıma

Güz yaklaşır

Başlar köylünün tek eğlencesi düğünler

Vursun davul, çalsın zurna

Kurulsun sinsinler

Öyle bir iki gün değil dört gün sürer

Komşu köylerden gelen gidenler

Düğün sahibini nasıl da mutlu eder

Köy dışında karşılanırken misafirler

Nasıl bir karşılamaysa

Havada dans eder mermiler

Nasıl unutulur Haydar, Hüseyin ustaların "Gıy gıy" abdal havaları

Atılan paraları sırt üstü yatıp alan köçeğin zil şakırtıları

Hele de peş peşe gelen

Bu gün hepimizin unuttuğu köyümün halayları

Davul zurna eşliğinde

“Ağırlama”yla başlar, “mavilim”le biter

En çok da gelin gideceği sabah serilen çeyizi

"Benim de olur mu bir gün?" diye

Seyretmeyi severdik biz çocuklar ve gençler

Gelin çıkarken evden zurnacının çaldığı

O yanık gelin havasıyla ben de bazen duygulanır

Sessizce gözyaşı dökerdim

Çok severdi köyümün gençleri futbol oynamayı

Bir de o zamanın rüzgârıyla, gençliğin heyecanıyla devrim yapmayı

Şimdilerde anlatır güleriz

Büyük bir eylem sanmışlardı köy yerinde

Dedemin oda duvarına slogan yazmayı

Her yanı düzlük olan köyümde

Filesiz direklerle kurulmuş

Kireçle çizilmiş futbol sahası

Bırakın çevre köyleri

Yakın ilçelere de kafa tutardı

Köyümün formasız futbol takımı

İllerde, ilçelerde tutulan iki göz evlerde

Üçümüz, beşimiz bir araya gelir

Bazen başımızda bir ebemiz

Okumaya çalışırdık biz köy çocukları

Bir evde beş öğrenciydik

Başımızda gaz ocağında pişirdiği

Kuru fasulyesini unutamadığım Hacı ebemiz

Bir oda bir aralık evlerde

Kavgasız, dövüşsüz okumaya çalışan köy çocuklarıydık biz

Ne de tatlı gelirdi haftada bir

Altmış kuruşa sinemaya gitmek

Ve de belki yılda bir

Yüz yirmi beş kuruşa yarım ekmekle birlikte

Nevşehir'in esnaf lokantasında

Bir tabak kuru fasulye yemek

Çocukluk ve gençliğimi böyle anlatacağım

Ne kaldıysa aklımda, bölük pörçük ne varsa yazacağım

***

Evler evler

Kerpiçten duvarlı, toprak damlı evler

Kış yaklaşıyor, kar, yağmur

Bu evlerin damları su geçirmez çorak ister

Çorak dediğin iki köy ötede, Güzyurdu'nda

Traktörler getirmek için bu çorağı

Birbiri ardında yarış eder

Biz de iki emmi oğlu at arabasıyla

Kaplumbağa ile tavşanın yarışı misali düşeriz yollara

Bir göçmen köyü var

İki saatlik yürüyüş mesafesi

Biz hep "Göçmenler" diye anarız; ama adı Yurtyeri

Onlar gelince, ben doğduğum yıl ülkemize

Yerleştirmek istemiş devlet bizim köye

Kaymakamı vurmuş köylüm

Yerleşirler de toprağımızı bölerler diye

Şimdi düşünüyorum da "Keşke yerleşselerdi." diyorum

Neler neler öğretirlerdi

Her biri meslek sahibi bu insanlar

Toprak damlı evlerde oturan köylülerimize

Köyüm medeniyeti onlardan öğrendi

Kerpiç duvarımızı, sıvamızı onlar yaptı

Pancar, ay çiçek ekmeyi onlardan öğrendik

Bir de çatılı evi

Çünkü çalışkan insanlardı onlar

Hepsi işinin eri

Akşam olur

Çoluk çocuk yer sofrasında

Çalarlar kaşığı bulgur pilavına

Ya da ara sıra da olsa

Yalancı köfteye, patatese, patlıcana

Daha sofra yeni kalkmıştır ki duyulur dışarda

Hakkı dayımın "Ben geliyorum." öksürüğü

Tam da ne güzel sohbet olacak derken

Gündüzün yorgunluğu ile uyuklamaya başlarlar

Hacı dayı, Yaşar dayı, Ali Şükrü ağabey

Her biri bir köşede

Bir bayram sabahı

Köyün aklı yeteni camide

Gezici olduğunu söyleyen vaiz

Konuşuyor o kutsal kürsüde

Ama söyledikleri

Çok tuhaf, saçma geliyor hepimize

Dayanamıyor "Hatip" namıyla Hakkı Çavuş

Bağırıyor vaiz bozuntusuna

"İn aşağı oradan dürzü, neler saçmalıyorsun öyle!”

Neye uğradığını şaşırıyor adam

Allak bullak oluyor yüzü

Şaşırıyor, kem küm ediyor kürsüde

Kadınlarımız, kızlarımız

Analarımız, bacılarımız

Hele de yazın

Durmadan evde, ahırda, tarlada, harmanda

" Yoruldum" diyemeden çalışanlarımız, çalışanlarımız

Az da olsa boş kaldığında

Eline hemen kirman alanlarımız

Şimdi ara sıra da olsa aklıma gelir, düğünlerde

"Su sızıyor, sızıyor taşların arasına

Oğlan ben kurban olayım kaşların arasına"

Türküsüyle birlikte def çalışınız

Açarız uyumamışsak

Akşam saat dokuzda radyoyu

Dinleriz sanki huşu içinde

"Mikrofonda Tiyatro"yu

Bir de ramazan geceleri sahurda

"Ah ,Karagöz'üm" sesleri

Bizi de keyiflendirir Karagöz ve Hacivat'ın neşeleri

Köyde az bulunan pilli, bataryalı radyodan

Biri de bizim evde vardı

Maç dinlemeye gelirlerdi bize

Köyümün neredeyse tüm gençleri

Göllerinde kurbağalar öten

Bacalarında Dadağı kömürü tüten

Şimdilerde çoğu insanını

Kentlere göçüren köyümü, insanlarımızı

Anımsadıkça yaşadıklarımızı

Hep anlatacağım

***

Utangacız, sessiziz ama

O kadar da uysal değiliz

Biz de

Bazen elimizde kuş lastiği ya da sapanla gezeriz

Lastiği bulmak kolay

Kesersin vagonetlerin eskimiş iç lastiğinden

Peki ağaçtan çatalı nerede bunun

Dikili ağaç yok ki köyde

Keselim desem bu ağacın bir yerinden

Satın alırdık herhalde

At ya da eşek arabasında

Yırtık naylonla, çorap eskisiyle kırık leblebi de satan çerçilerden

Elimde kuş lastiği

Dolaşıyorum ne yapacağımı bilmeden

Birden bir serçe konuyor

Teyzemlerin tandır damındaki kocaman bacaya

Körün taşı denk gelir misali

Lastikteki taşı salıyorum havaya

Baktım bacaya konan o minicik serçe yok

"Korktu, uçtu gitti!" diyorum

Biraz sonra tandır damının önüne varınca

Küçük pencerenin camında

Göğsü kanlı çırpınan serçeyi görüyorum

Kırlangıçlara da atardık kuş lastiğiyle taşı ama

Olası mı onları vurmak

Öyle etkilemiş ki o kanlı serçe beni

Ondan sonra ne serçe ne de güvercin vuruyorum

İlkokul diplomalı da olsa o zamanlar

Babam, köyün kooperatif memuru

Çevre köyler onu tanırlar

Kooperatife bağlı en az on köyde adı, ünü bilinir

İlçeden köye gelen tapucusu, tahrirat katibi, bankacısı

Öğle yemeğinde bizim eve konuk olurlar

Haber gelir

Yemek hazırlanacak

Yumurta kırılacak

Tereyağlı pilavın üstüne

Tavuk da didilip konacak

Şimdiki gibi hazır tavuk mu var

Görev bize verilir

Tavuk önde biz arkada koş babam koş

Çok geçmez

Bizim tavukta nefes kesilir olur sarhoş

Kanatlar düşer, ak tavuk koşamaz olur

Biraz sonra kesilmiştir

Kendini leğende sıcak suda bulur

Yerler, içerler, pantolon kemerleri göbek üstünde memurlar

Evin çocukları da sıyrılmış kemiklere bakar

Bozkırın ortasında

Düz ovada ağaçsız bir köy

Tek tepe bulamazsınız dümdüz arazide uzanan

Köylünün geçim kaynağı, ekmek teknesi tarlalar

Toprak çok bereketli ama

Yetişen buğday ve pancar

Sebze, meyve ne arar

Arada sırada ilçe pazarından gelen meyveler

Onu da ev ahalisi gıdım gıdım yer

"Kömbe" denilen şehir ekmeği yani somun

Ayda yılda bir kez kasabadan gelir

Mübarek; pasta, börek niyetine yenir

Bin dokuz yüz altmışlı, yetmişli yıllar

Bir "Neşet Ertaş rüzgârı" esiyor Orta Anadolu'da

Biz gençler de dinliyoruz büyük zevkle

Bu "Bozkırın Tezenesi"ni

Radyoda ya da kırk beşlik plaklarda

"Köprüden Geçti Gelin" türküsü

En güzel ifadesini buluyor

Halaylarda bulur

***

Boynumuzda örgü çanta

Ayağımızda lastikten “soğukkuyu” ya da “cıslavet” ayakkabılar

Gitmek için köyün öbür ucundaki okula

Kış günleri

Üç beş çocuk düşerdik yola

Dışarda keskin bir ayaz

Bir de şimdilerde hiç yağmayan diz boyu kar

Elimiz, yüzümüz soğuktan kıpkırmızı

Sınıfta kırık dökük

İçinde çoğu zaman tezek yakılan soba var

O da sabahları ellerimizi ısıtacak kadar

Kalorisiz kokulu yakıtıyla yani tezekle

Günde bir kere yanar

Boynumuza astığımız

Anamızın çorap ördüğü iplerden artan kırıntılarla örülmüş

Çantamız ayrı bir âlem

Neler mi var içinde

Önce Alfabe, birinci sınıfta

Ve yanında kenarı buruş buruş defter

Silmekten çok karalayan, sayfa yırtan sert silgi

Serçe parmak boyunda

Ucu ekmek bıçağıyla açılmış bir kurşun kalem

Yıl sonuna doğru çantaya bir kitap daha gelir

Hayat Bilgisi

Okuma yazma, matematik tamam

Ama o yaşlarda da olsa

Hayatı öğrenmeye başlamak gerekir

İşte çocuk yaşımızda bize hayat dersini bu kitap verir

Okul, Cumhuriyet’in ilk yıllarında

Pek çok köye yapılan iki sınıflı, taştan örme, çatılı bir bina

Bir yanında ufacık lojman

Diğer yanında birinden diğerine geçilen iki sınıf

Her teneffüs toz duman

Ne zaman erirse kar

Köyün içi baştan aşağı çamur

Öyle ağırlaşır ki ayağımızdaki “soğukkuyu”lar

Bakarsın koşup giderken

Çamura saplanıp kalır

Siyah önlük, beyaz yaka

Adı böyle ya okul giysilerimizin

Bizim önlükler siyah da değil boz

Yakamız mı; beyaz, ama bezden değil naylondan

Burunlar silinmiş önlüğün kol uçlarına

Kar erir, çamur gelir

Çamur biter, her taraf un ufak toz

Çalınca teneffüs zili

Atarız bağıra çağıra kendimizi kuru toprak bahçeye

Futbol oynarız çaputtan yapılmış topumuzla

Bazen testi kırıklarını kayarak üst üste

Dalarız adını unuttuğum başka bir oyuna

Zili unutur, gecikiriz derse arkadaşlarımızla

Ben en çok da “mendil kapmaca”yı severdim

Öyle verirdik ki kendimizi bu oyunlara

Yorgun, bitkin dönerdik akşamları eve

Üst baş toz

Bir de analarımızdan azar yerdik

Okul dışında da oyunlarımız çelik çomak

Ya da bizim “tame” dediğimiz “teğme”ydi

Ölo'nun Derviş amcanın getirdiği meşe değneklerle

Oynarken bu oyunu kendimizden geçerdik

Kasaba bile görmemiş köy çocuklarıydık

Baharda çiğdem kazardık tarlalarda

Yaz gelince de kırlarda çalık

Zehirli mi değil mi bilmeden

“Göbelek” dediğimiz mantar toplardık

Örgü çantamız kalınlaştı dördüncü sınıftan sonra

Hayat Bilgisi’ne eklendi

Tabiat Bilgisi, Tarih, Coğrafya

Okulda hademe ne gezer

Nöbetçi kalır üç beş öğrenci

Sınıfları süpürürler, toz duman havada

Karne alırdık yılda iki kez

“Hal ve gidiş” diye bir bölüm vardı dersler arasında

Biz o kısma “Halva gidiş” dediğimiz için

Ne olduğunu anlayamamıştım yıllarca

Altı gün “pancar tekleme”ye gitmiştim

İlkokulu bitirdiğim yıl

Altmış lira kazanmıştım

Günlüğü on liradan

Ortaokulda harçlık olacaktı

Beş kuruş harcayamazdım

Haftalarca sakladığım

Kıyıp “şeker sucuğu” bile alamadığım bu paradan

Heyecan sarardı yirmi üç nisanlarda

O küçücük dünyamızı

Köylü de toplanırdı bayram yerine

Şiirler okunur, konuşma yapılır

Ağızda kaşıkla yumurta taşıma

Çuvalla yürüme, yoğurt yeme yarışları oynanırdı

Seyrederken bağırır çağırırdık heyecandan

Ve de düğünlerden başka bir de bu eğlencesi olan

Ak bürgülü köy kadınları

Seyrederlerdi kenardan

Bir akşam döndüğümde eve tarladan

Kalınca bir kitap geçti elime

Adını bile öğrenemedim

Yırtılmıştı ilk üç beş sayfası

Okumaya başladım gözümden uyku akarak

Yırtılmayan ilk sayfanın üstünde

Gördüm ki

“İnce Memed”miş adı

Okudukça dostum oldular

“Memed, Hatçe, Döne Kadın”

“Abdi Ağa” da baş düşmanım

İşte bu roman

Okumada benim ilk göz ağrım

Torunum gelir zaman zaman yanıma

O da gidiyor şimdi ilkokula

Bizden de yüz buluyor ya

Elinde tablet bilgisayar

Uğraşıyor hiç anlamadığım oyunlarla

İnsanoğlu yerinde çakılıp kalacak değil ya

Değişecek elbette pek çok şey

Hayat akıp giderken

Ben

Şöyle bir “zaman yolculuğu”na çıktım

Anlatmak istedim yaşadıklarımız

……………………………………………………………………

Numan Kurt

BEŞ PARMAĞIN BEŞİ BİR Mİ?

( İnsan olarak tuhaf hallerimiz)

"Sen hiç korkma serçe kuşu

Suyunu rahat rahat iç

Sıhhat afiyetle uç

İnsanoğlu çeşit çeşit

Beş parmağın beşi bir mi"

Necati Cumalı "SERÇE KUŞU" adlı şiirinde böyle demiş insan oğlu için. Biz de biliyoruz ki kimi karıncayı incitmez, kimi de serçeyi havada vurur. Yeryüzünde iyiler de kötüler de tükenmez.

İnsanları "iyi" ya da "kötü" olarak değerlendirmeniz daha çok onlarla olan iletişimimize bağlıdır. Kalkıp da bir katile, tecavüzcüye, haine, hırsıza... "iyi" insan diyecek halimiz yok. Dünya ve ülkemiz güllük gülistanlık olmadığına göre kötü insanlar da çok, bunları güzelleştirmeye çalışanlar olduğuna göre iyi insanlar da var.

İnsan için "iyi", "kötü" kavramları da sizin bakış açınıza, dostluğunuza, çıkar ilişkinize göre değişiyor. Bana göre "iyi" olan sana göre "kötü" olabiliyor.

Bu kavramların felsefesini yapacak yetkinlikte değilim, işin uzmanı değilim.

Öğretmen okulu beşinci sınıfında iken genç bir öğretmen geldi. İlk derste birer kareli harita-metot defteri almamızı istedi. İkinci hafta derse girdiğinde ilk sayfayı açtırdı ve şu cümleyi yazmamızı istedi: "Hayatta babana dahi güvenme!"

Aslında utangaç bir öğrenciydim; ama bu anlayış, bu görüş bana hiç de doğru gelmedi. Parmak kaldırdım: "Hocam, hayatta hiç kimseye güvenmeden nasıl mutlu olabiliriz? Arkadaşlıkları, dostlukları nasıl kurabiliriz?"

Şimdi bir büyük yazar ve bir şairimizin söz ve dizelerini aldım aşağıya. Ben orada insanlar için varılan yargılara da tam katılamam. Şu gökyüzünün altında "iyi insan" da vardır "kötü insan" da.

"Böyle güzel bir gökyüzünün altında

Bu kadar kötü insan nasıl yaşayabiliyor."

Dostoyevski

"İnsanlar

İnsanların içinde

'İnsan'a hasret yaşarlar"

Özdemir Asaf

İnsanlar için yukarıdaki söz ve şiirde olduğu gibi tümüyle olumsuz düşünmesem de bize göre iyisi, bize göre kötüsüyle çeşit çeşit insan vardır. Ben daha çok insanların, özellikle de bizim insanlarımızın tuhaflıkları üzerine yazmak istedim.

***

Muğla’nın Milas ilçesinde bir süre önce meydana gelen ve 160 hektarlık ormanın yanmasına neden olan kişi tutuklandı. Kişinin yangını aracının içerisinden torpil atarak çıkardığı belirlendi. Yangına neden olan torpiller ele geçirildi.

Torpil; savaş gemilerinde sualtı silahı olarak kullanılan büyük bomba.

Bu tuhaf, manyak adamın suç dosyası kabarıkmış. İfadesinde “Torpili ormana attım, yangını da arabamda seyrettim.” demiş.

Bu ülkede böyle olayları daha önce de yaşadık. Böyle manyakça, insafsızca olmasa da insanların pek çok tuhaflığından söz etmek istedim.

***

Tuhaf insanlarız biz

Evlerimiz köşelidir

Ama biz apartmanlardaki o evlerimize

"Daire" deriz

Pizzayı daire şeklinde yaparız

Dilimler üçgendir

Kare kutulara koyarız

İşte biz böyle tuhaf insanlarız

***

Mustafa Kemal Atatürk, o büyük önder; "Türk milletinin karakteri yüksektir. Türk milleti çalışkandır. Türk milleti zekidir. " diye çok sevdiği ulusunu yüceltmiş, onurlandırmıştır. Savaşlardan çıkmış, yoksul düşmüş halkıyla kazandığı Kurtuluş Savaşı'ndan sonra milletini böyle sözlerle yüceltmesi doğaldır.

Bu yazımda halkımızın bu güzel özelliklerinin dışında alışkanlık haline getirdiği, başka milletlerden onu ayıran bazı tuhaf davranışlarından mizahi yolla da olsa söz etmek istedim. Şunu da belirtmeliyim ki bu yazıda bir eleştiri, suçlama yoktur. Bireyi olduğum toplumdaki bazı insanların gülümseten özelliklerini yazmak istedim. İnsan çağa ayak uyduramamış, bilimden uzak, "cahil" dediğimiz durumdaysa bu ondan çok ona gerekli eğitimi verememiş olanların suçudur.

***

Üşenmeden, yorulmadan benim güzel ülkemin insanlarının bazı şaşırtıcı özelliklerini derlemiş toplamışlar. Bunları geçenlerde bir arkadaşımın facebook paylaşımında gördüm. Okudukça beni hem gülümsetti hem de düşündürdü. Ulus olarak pek çok güzel özelliklerimizin yanında böyle ilginç özelliklerimiz de var. Bunları yaşadığımız çevre içinde sık sık görürüz.

Bana deseniz ki “Bu yazı da nereden çıktı? Ülkenin içinde bulunduğu durumdan, eski deyimle 'gidişat'tan mutlu musunuz?” Tek sözcükle yanıt veririm:” Hayır!” “Öyleyse neden böyle eften püften konuları yazıyorsunuz?” diye de sorarsanız ben de şöyle derim: “Okuyanlar, paylaşımlarıma bakanlar bilirler ki pek çok yazımda ülkemin yaşadığı, daha doğrusu üllkem insanına yaşatılan sorunları değişik yollarla yazmaya çalışırım. Kimi zaman Nasrettin Hoca fıkralarıyla bağlantı kurarak, kimi zaman bir söz ya da şiirden hareketle dokundurmalarımı yazarım. Daha ne yapayım?”

Biraz da mizahi yolla insanımızn bazı olumsuzlukları belirtilirken ben de hem o sözleri hem de altına düşüncelerimi yazmak istedim. Okuyunca kendimizi de bu tuhaflıkların içinde bulabiliriz. Beş parmağın beşi bir mi kardeşim? İnsan oğlu çeşit çeşit.

O zaman başlayalım söze:

*Kavgaların en çok “Ne bakıyorsun len?” diye çıktığı bir ülkede, otobüslere karşılıklı koltuk yapmak ne akla hizmet?

Televizyon, son yıllarda da bu Whatsapp yaygınlaşınca yurdum insanının başta trafikte olmak üzere, sokaklarda, toplu bulunan yerlerde bu “Ne bakıyosun len?” kavgalarını o kadar çok izliyoruz ki evden çıkarken bile kalanların ilk sözü “Aman dikkat et, kimsenin işine, sözüne karışma!” oluyor. Önündeki araba yol vermedi diye o arabanın önünü kesip sürücüyü denize atanları bile gördük.

Sokakta yanında eşi, kız kardeşi veya bir kadınla gidene öylesine, bir art niyetiniz olmadan baksanız bile her an bıçağı çekip saldıran biriyle karşılaşabilirsiniz.

*Bazen başımı alıp gidesim geliyor; ama Müge Anlı'dan korkuyorum beni de bulur diye...

Memleketin sanki polisi, jandarması yok da işler Müge Anlı'ya, Esra Erol'a ve diğer benzerlerine kaldı. Buna nasıl izin veriliyor anlamıyorum. Oraya çıkan garibanlar habire azar işitiyor. Özel hayatları didik didik ediliyor, laf cambazlığı ile şaşırtılmaya çalışılıyor. Şikayet, sorunları anlatma yeri bu ülkede bellidir. Programı seyrettirmek uğruna insanları birbirine hakaret ettirmeler, kavga çıkartmalar,,, Anlayacağınız rezillik diz boyu. Bir yetkili çıkıp da demiyor ki “Arkadaş bu ülkenin güvenlik güçleri, mahkemeleri varken çözüm size mi düştü?”

*Eve gelen misafirin “Tuvalet var mı?” diye soruşuna ayar oluyorum. “Yok biz poşete yapıp karşı apartmanın damına atıyoruz.”

Şu zamanda biliriz ki her evde tuvalet vardır, öyle ya da böyle. Konuk olarak gittiğiniz evde öyle sormanın anlamı ne? “Tuvaletiniz nerede?” diye ev halkından birine sessizce sorulabilir. Müzik dinleyen birine, kulaklığını gördüğümüz halde “Müzik mi dinlyorsun?” demek de belli ki yanıtlanması zor bir soru (!)...

*“Gavur ölüsü gibi” sözü sadece bize özel bir ağırlık birimi olmalı.

Ne zaman ağır bir şey kaldırsak ağır olduğunu anlatmak için bu sözü söyleriz. Evet “gavur” kimdir, “ölüsü” nasıldır, bilmiyoruz; ama dilimize yerleşmiş bir deyim olmuş bu söz artık. Sanıyorum taşıdığımız ağırlığın çokluğunu inandırıcı olarak anlatmak için bu deyim söyleniyor.

Merak ettim bu deyimin çıkış öyküsüne baktım. Çanakkale Savaşı sırasında askerler ölen düşman askerlerini çukura gömerken bir askerin cesedini kaldıramamışlar Askerlerden biri “Amma ağırmış gavur ölüsü.” demiş. Bu söz de oradan gelirmiş.

*En iyi tedavi şekillerimizden biri, “Git bir elini yüzünü yıka!” Rahatsızlıklarımızda, hastalandığımızda ilk söylenen sözlerden biridir bu söz. Sanki yüzümüzü yıkayınca her ağrı, her sıkıntı suyla birlikte geçip gidecek. Bir de her türlü öksürük de “Sen üşütmüşsün.” sözü doktorluğumuzun(!) ilk tanısıdır.

*Asansör çağırma tuşuna defalarca basarak daha hızlı geleceğini zanneden tek millet biziz.

Bu tuhaf davranış pek çoğumuzda var. Asansörün önüne gelip tuşa bastığımızda ışık yanar. Belli ki asansör çalışıyor, biraz sonra da gelecektir; ama tuşa çok basınca sanki hemen gelecekmiş gibi bu hareketi birkaç defa daha yaparız.

Bize özgü davranışları anlatan birkaç söz daha yazarak bu konuyu bitireyim:

*İnsanımız gariptir. Camı siler “Ayna gibi oldu.” der; aynayı siler “Cam gibi oldu.” der.

*Pazarda çocuğunu kaybedince feryat figan ağlayan, bulunca da döven anne bizim anneler olmasın!

*Kafasına kuş pisleyince gider, şans oyunu oynar.

*Birbirinin kolunu koparırcasına pazarlık yapar.

*Araba camına "Beni yıka!" yazar.

*Yeni atılmış betona adını, günün tarihini yazar.

*Yemek tabağında et varsa onu yemek için sona bırakır.

*Konukları uğurlarken kapı önünde uzun uzun sohbet eder.

*"Dedikodu yapmayalım." derken dedikodu yapar.

*Bir çay daha içmeyeceğini bildirmek için çay kaşığını bardağın üstüne koyar.

*Çakmakla gaz kaçağı kontrol eder.

*Başkasının gazetesini çaktırmadan okumaya çalışır.

Daha neler neler...

Bu sayılanlar elbette bir genelleme değil; ama pek çok insanımızın günlük yaşamdaki tuhaf davranışlarıdır.

***

Yalnız bizde mi var

Başka ülke insanlarında da vardır tuhaflıklar

Beş parmağınıza bakın

Benzer mi onlar birbirine

İşte şu mavi gökyüzünün altında

Her türlü güzelliklerinin yanında

İnsan oğlu tuhaflıklarıyla da yaşar

"Biz bize benzeriz." diye aynı yerde kalmamalı insan

Geliştirmeli davranışlarını, algılarını

Akıp giderken zaman

Dedim biraz da gülümsetip düşündüreyim

İnsan doğrularıyla, yanlışlarıyla; ağırbaşlılıkları, tuhaflıklarıyla vardır

Bugün de bunları yazdım

Başka ne diyeyim

***

Dünya iyisi, yardımsever, özverili, hoşgörülü, üretken insanların yanında; çıkarcı, "hep bana" diyen, kindar, övüngen, varlığı işe yaramaz , oturduğu yerden hüküm kadısı gibi ahkam kesen insanlar da vardır. Her iki çeşit insanın başka özelliklerini de sayabiliriz.

Bu facebook türü sosyal medyada öyle paylaşımlar var ki insanı şaşkına çeviriyor. Bir arkadaş şöyle demiş:

"Belki ekonomiyi kurtaramadık; ama vatanı kurtardık."

Anlayacağınız bugünkü iktidara oy vermeyen yirmi beş milyon kişi vatanı satmak için oy kullanmış. Yazık, insan gerçekten üzülüyor. Ben diyorum ki: "Arkadaş sen benim vatan sevgimin yanına bile yaklaşamazsın. Böyle kindar paylaşımlar yaptığın için."

Ortamı da uygun buluyorlar ya "Türkiye laik bir ülke değil, müslüman bir ülkedir." demiş aynı kişi. Sanki laik olmak müslümanlığı engelliyormuş gibi. "Laik"sözcüğünün anlamından da habersiz belli ki...

Erol Evgin bir şarkısında "İşte öyle bir şey" diyor ya ben de oradan buradan gezinerek insanlarımız için "İşte öyle bir şey" demeye çalıştım.

...................................................

Numan Kurt

21 Ağustos 2026

 

ATATÜRK GÜLÜMSÜYOR SİZE

 

(Ay yıldızlı kızlarımıza)

Seyrettim sizleri

Her yükselişinizde hop oturup hop kalktım

Öyle mutlu oldum ki

Onurlandım, gururlandım

Onlar kırmızı beyaz giysili birer kelebek

Onlar bu yurdun geleceği, onlar birer melek

Onlar aydınlık Türkiye'min gençlerine bulunmaz örnek

Başarınız önünde saygıyla eğiliyorum

"İşte Ata'mın istediği gençlik budur!" diyorum

Giyimlerini eleştirmişti bir zamanlar yobaz takımı

Belli ki şortlarına takmıştı aklını

Ey örümcek kafalılar

Aklınız fikriniz başka şeylerde

Oysa bu kelebekler file önünde sanki bale yapar gibi

Bir eseri sahneler gibi seyrine doyulmaz oyun oynadılar

Senin ne yararın var ki bu ülkeye

Kafandaki örümcekleri çoğaltmaktan başka

Sen git yapış şeyhinin eteğine

Yaptığınız yararlı bir iş yok

Üretmeyen birer asalaksınız

Din sömürüsü yapmaktan başka neye yararsınız

Bak ve gör

Onlar bayrağımızı, başları dik ve gururla

Ulusal marşımızı söyleyerek

Gözyaşlarıyla gönderde dalgalandırdılar

Ulaşamayacaksın o karanlık emeline

Senin kirli suratın kararıp kalırken

Onlar ışıklı, aydınlık yüzleriyle gülecekler bize

Evet, onlar filenin sultanları

Bir isim daha verdik onlara

Bir kızımız da gururla söyledi bunu

"Atatürk'ü kızları"

Daha ne başarılar kazanacak bu pırıl pırıl gençler

Kadına haklarını veren, ülkesini gençliğe emanet eden

Mustafa Kemal Atatürk'ün izinde

.................................................................................

Numan Kurt

27 Temmuz 2026